Endüstriyel tasarım, bir ürünün tümü veya bir parçasının çizgi, şekil, biçim, renk, doku veya malzeme gibi özelliklerinden oluşan görünümüdür. SMK m. 55 vd. kapsamında koruma altına alınır. Tasarım tescili, ürününüzün görsel kimliğini taklitçilere karşı korumanın en etkili yoludur ve rakiplerinize karşı rekabet avantajı sağlar.
Endüstriyel tasarım tescili için hangi şartlar aranır?
Tasarımın yeni olması (başvuru tarihinden önce dünyada aynısının kamuya sunulmamış olması) ve ayırt edici nitelik taşıması (bilgilenmiş kullanıcı üzerinde farklı genel izlenim bırakması) gerekir. Teknik işlevi belirleyen görünüm özellikleri koruma kapsamı dışındadır (SMK m. 56).
Tescil edilemeyecek tasarımlar:
- Teknik işlevin zorunlu kıldığı görünüm özellikleri
- Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar
- Başka bir koruma türü kapsamında olan fikir ürünleri
- Daha önce aynen kamuya sunulmuş tasarımlar
Yenilik değerlendirmesi: Tasarım, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde aynı şekilde kamuya sunulmamış olmalıdır. 12 aylık istisna süresi, tasarımcının kendi kullanımı veya sergilemesi için geçerlidir.
Başvuru süreci nasıl işler ve ne kadar sürer?
TÜRKPATENT’e çoklu tasarım başvurusu (tek başvuruda birden fazla tasarım) yapılabilir. Başvuru, şekli inceleme, tescil ve yayım aşamalarından oluşur. Tasarım koruma süresi 5 yıldır ve 5’er yıllık dönemlerle toplam 25 yıla kadar yenilenebilir (SMK m. 58).
Başvuru adımları:
- TÜRKPATENT online başvuru sistemine giriş
- Tasarım görsellerinin hazırlanması (cepheden, arkadan, yandan, perspektif)
- Tasarımın tanımının yazılması
- Ürün sınıfının belirlenmesi (Locarno sınıflandırması)
- Başvuru ücretinin yatırılması
- Şekli incelemenin tamamlanması (ortalama 2-4 hafta)
- Tescil kararı ve yayım (ortalama 4-6 ay)
Çoklu başvuru, aynı ürün grubundaki birden fazla tasarımı tek başvuruda toplamanıza olanak tanır. Bu yöntem, başvuru ücretlerinde önemli tasarruf sağlar.
Marka ve patentten farkı nedir?
Marka bir işletmenin kimliğini korurken, tasarım ürünün görünümünü korur. Patent teknik bir buluşu korurken, tasarım estetik ve görsel özellikleri korur. Her üçü de farklı koruma türleridir ve aynı üründe bir arada kullanılabilir.
Karşılaştırma tablosu:
| Özellik | End. Tasarım | Marka | Patent |
|---|---|---|---|
| Korunan şey | Görünüm, estetik | Kimlik (isim, logo) | Teknik buluş |
| Koruma süresi | 25 yıl (yenilemeli) | 10 yıl (süresiz yenileme) | 20 yıl |
| İnceleme | Şekli inceleme | Mutlak ret + yayım itirazı | Araştırma + inceleme |
| Tescil süresi | 4-6 ay | 8-12 ay | 2-5 yıl |
Tasarım hakkı ihlal edilirse ne yapılmalı?
Tescilli tasarım hakkı ihlal edildiğinde SMK m. 72 vd. kapsamında tecavüzün tespiti, önlenmesi ve tazminat davası açılabilir. İhtiyati tedbir talebiyle taklit ürünlere el konulması sağlanabilir.
İhlal durumunda başvurulacak yollar:
- İhtarname gönderilmesi (tecavüzün durdurulması talebi)
- İhtiyati tedbir (ürünlere el koyma, satışı durdurma)
- Tespit davası (tecavüzün varlığının mahkemece belirlenmesi)
- Maddi ve manevi tazminat davası
- Ceza şikayeti (SMK m. 86)
Endüstriyel tasarım tescili, ürünlerinizi taklitçilere karşı korumanın en etkili yoludur. Tasarımınızı piyasaya sürmeden önce tescil başvurusu yapmanız, koruma kapsamınızı genişletir ve olası ihlallere karşı hazırlıklı olmanızı sağlar.