Kıdem tazminatı, işçinin en az bir yıl çalıştıktan sonra iş sözleşmesinin belirli koşullarda sona ermesi halinde hak kazandığı yasal tazminattır. İş Kanunu md. 147 uyarınca düzenlenen kıdem tazminatı, işçinin çalışma süresine ve son brüt ücretine göre hesaplanır.
Kıdem tazminatına hak kazanmak için hangi şartlar gerekir?
İşçinin en az 1 yıl aynı işverene bağlı olarak çalışmış olması, iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız feshedilmesi veya işçinin İş Kanunu md. 24’te sayılan haklı sebeplerle istifa etmesi gerekir.
Kıdem tazminatı alınamayan durumlar:
- Kendi isteğiyle istifa eden işçi (haklı sebep yoksa)
- İş Kanunu md. 25’te sayılan haklı nedenle işveren feshi (ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık)
- Deneme süresi içinde ayrılma
- Birden fazla işverende çalışma (farklı işverenlerde geçen süreler birleştirilmez)
Emeklilik nedeniyle ayrılma: Emeklilik hakkı kazanan işçi, istifa etse dahi kıdem tazminatı almaya hak kazanır (1475 sayılı Kanun md. 14).
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Kıdem tazminatı = son brüt ücret × çalışılan yıl sayısı. Her tam yıl için 30 günlük brüt ücret ödenir. Yıldan artan süreler oranlanarak hesaplanır.
Hesaplama formülü:
- 1 yıl için: 30 günlük brüt ücret (giydirilmiş)
- Artan aylar: (gün sayısı / 365) × 30 günlük brüt ücret
- Kıdem tazminatı tavanı aşılamaz
Örnek hesaplama: Brüt ücreti 30.000 TL olan ve 5 yıl 3 ay çalışan bir işçi için:
- 5 tam yıl: 5 × 30.000 = 150.000 TL
- 3 ay (90 gün): 90/365 × 30.000 = 7.397 TL
- Toplam: 157.397 TL (tavan kontrolü yapılır)
2026 kıdem tazminatı tavan tutarı nedir?
2026 yılında kıdem tazminatı tavanı aylık brüt olarak yaklaşık 62.000 TL’dir. Bu tutar, Devlet Memurları Kanunu’na göre belirlenen en yüksek devlet memuru maaşına göre Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından her 6 ayda bir güncellenir.
Tavanın önemi: Brüt ücreti 62.000 TL’nin üzerinde olan işçiler için tazminat hesabı 62.000 TL üzerinden yapılır. Tavan, memur maaş katsayısındaki artışa göre her Ocak ve Temmuz ayında değişir.
Giydirilmiş ücret nedir ve nasıl hesaplanır?
Yemek, yol, ikramiye, prim gibi sürekli ödemeler giydirilmiş ücrete dahil edilir. Sadece çıplak ücret değil, işçiye düzenli olarak yapılan tüm ödemeler hesaplamaya katılır.
Giydirilmiş ücrete dahil olanlar:
- Yemek ve yol yardımı (nakdi ise tamamı, ayni ise emsal bedeli)
- Düzenli ikramiye ve prim ödemeleri
- Devamlılık gösteren sosyal yardımlar
- Konut, araç gibi ayni yardımların emsal bedeli
Dahil olmayanlar:
- Seyahat ve yolluk giderleri
- İşveren tarafından ödenen SGK primleri
- Bir defaya mahsus ödemeler (bayram harçlığı, doğum yardımı gibi)
İhbar tazminatından farkı nedir?
İhbar tazminatı, işverenin yasal bildirim süresine uymaması halinde doğar. Kıdem tazminatından tamamen ayrı bir haktır. İhbar tazminatı süresi işçinin kıdemine göre 2 ila 8 hafta arasında değişir (İş Kanunu md. 17).
Önemli farklar:
- Kıdem tazminatı için en az 1 yıl çalışma şartı var; ihbar tazminatı için 6 ay yeterli
- Kıdem tazminatı sadece belirli fesih hallerinde ödenir; ihbar tazminatı bildirim süresine uyulmaması halinde her durumda ödenir
- Kıdem tazminatı tavanı var; ihbar tazminatı brüt ücret üzerinden hesaplanır
Kıdem tazminatı hesaplamasında güncel tavan ve giydirilmiş ücret dikkate alınmalı, hesaplamanın bir uzman tarafından yapılması hak kaybını önler.